Gestelde vragen

Hoe gaat het eerste stuk land eruit zien?

Zie www.matsutake.nl.

Stel dat jullie onvoldoende geld binnenkrijgen en het project wordt afgeblazen. Wat betekent dat voor de al toegezegde leningen? Vervallen die dan en worden ze dan teruggestort?

We streven naar €500.000,-, zodat we ongeveer acht à tien hectare kunnen kopen, echter, als het totale bedrag meer dan €250.000,- is gaan we ook op zoek naar land (met vier a vijf hectare kunnen we ook uit de voeten). Mocht het bedrag dat we ophalen méér zijn dan €500.000,- zijn, dan kopen we meer land, tot maximaal ~ 20 hectare. We nemen tien maanden om een stuk land te vinden dat aan onze voorwaarden voldoet. Als we niets vinden na tien maanden, storten we het hele bedrag terug. Dat staat natuurlijk ook in de schriftelijke voorwaarden van de lening.
De leningen kunnen dus op twee momenten vervallen: voordat het geld is overgemaakt, als het te lenen bedrag kleiner is dan €250.000,-, of tien maanden later, als we nog geen land hebben gevonden.
Een derde mogelijkheid is dat het land goedkoper is dan de precieze hoeveelheid geleend geld (waarschijnlijk). Dan zullen we een deel terugstorten. (zie ook ons beleidsplan)

Wat is het verschil tussen Kapitaloceen en Land van Ons?

Stichting Kapitaloceen en Land van Ons lijken op het eerste gezicht op elkaar. Maar vooral de concrete werkwijzen van beide initiatieven zijn vergelijkbaar: het lenen/ontvangen van geld van private personen, met dit geleende geld land kopen en vervolgens onder voorwaarden verpachten. De twee plannen hebben daarnaast ook duidelijke verschillen, een paar in-het-oog-springende zijn:

- Stichting kapitaloceen stelt op de grond die ze verwerft de mens niet centraal. Dit vertaalt zich in erg vergaande verandering van het landschap: van monocultuur naar een ecologische idylle. Land van Ons streeft naar subtielere veranderingen.

- Land van Ons vraagt pacht, stichting Kapitaloceen niet. Door geen pacht te vragen oefent Kapitaloceen minder druk uit op de landbouwer om efficiënt te produceren. Zo kan een kleine, idealistische tuinder een groot stuk landbouwgrond beheren onder de strikte, ecologische voorwaarden van kapitaloceen. Een stuk grond waar slechts op een klein stuk de mens centraal staat.

- Als men land koopt via Land van Ons kan men dit na twee jaar weer verkopen voor de marktprijs. Dit maakt dat de kopers kunnen speculeren op grondprijzen en kunnen rekenen op rendement op hun investering (al zullen velen hier helemaal niet op uit zijn). Doordat Stichting Kapitaloceen met een lening structuur (met onderpand, zonder rendement) werkt is financieel rendement uitgesloten.
Ons fundamentele punt is dat ecologische landbouw gebukt gaat onder het feit dat grondbezitters verdienen aan landbouwgrond, aangezien dit geld uiteindelijk ergens vandaan moet komen. In andere woorden, een hoge grondprijs valt enkel in stand te houden met roofbouw op de aarde.

- Bij stichting Kapitaloceen zijn diegenen die bepalen hoe het land in detail wordt beheerd niet diegenen die betalen, maar de landbouwer samen met de niet-mens. Het meeste zeggenschap ligt bij de gebruikers, niet de eigenaar, mits ze zich aan de randvoorwaarden houden. Bij Land van Ons zijn de eigenaren van de vierkante meters diegenen die uiteindelijk de macht hebben om te bepalen wat er op het land gebeurt.

De verschillen vloeien voort uit de verschillende ideologische bases waar op de projecten ontworpen zijn. Bij Kapitaloceen denken we, in het kort, dat de Nederlandse liefde voor monocultuur in de eerste plaats stoelt op de logica van kapitaal en eigendom (als je een bedrijfsplan voor een efficiënte monocultuur schrijft kun je geld lenen en veel land kopen; als je een idealist bent waarschijnlijk niet).
Land van Ons zoekt naar een oplossing binnen ons economische systeem, ze komen met een nieuw aanbod op de markt: landbouwgrond per vierkante meter. Stichting Kapitaloceen is uit op systeemverandering. We zijn uit op systeemverandering omdat we denken dat deze hoogst nodig is in deze tijd van klimaatcrises.
Beide aanpakken hebben voor- en nadelen. Land van Ons is minder radicaal en kan daarom projecten makkelijker financieren. Ze kunnen zo meer vierkante meters omvormen naar een betere vorm van landbouw. Ook Land van Ons stelt publiekelijk de belangrijke vraag: van wie is landbouwgrond eigenlijk? En bereikt daarbij een grote groep mensen. Daarbij, door het land op te knippen in veel kleine stukken wordt het landgebruik democratischer vormgegeven. Echter, niet door de vele gebruikers, maar door de bestuurders van Land van Ons en een groep geïnteresseerden die hiervoor betaalt.

Welk risico loop ik als ik geld leen aan Kapitaloceen?

De leningen die Stichting Kapitaloceen uitschrijft zijn altijd gedekt door een onderpand van land. De geldschieter loopt enkel risico niet het volledige bedrag terug te krijgen als (1) de grondprijs daalt en (2) de herfinanciering mislukt. De geldschieter zal altijd nagenoeg haar hele inleg terugkrijgen. De reden dat we dit risico aangaan is omdat het in onze ogen enerzijds klein is, en omdat het voor het project strikt noodzakelijk is om los te breken van traditionele toegang tot kapitaal.

(1) Land als onderpand is relatief waardevast, de afgelopen tien jaar is de gemiddelde grondprijs enkel gestegen. Over de afgelopen 20 jaar is de gemiddelde waarde van landbouwgrond zelfs verdubbeld.

(2) De herfinanciering is aanzienlijk gemakkelijker dan de initiële financiering. Bij de initiële financiering moeten we onze geldschieters overtuigen met enkel een verhaal. Na 30 maanden heeft de stichting een betere uitgangspositie: met voeten in de aarde, ecologische vooruitgang, publiciteit, betrokkenheid en een grote groep mensen die dagelijks eten halen uit de zone voor mensen. Bovendien zal een aantal mensen hun leningen met 30 maanden verlengen.

Er bestaat een kans dat we toch in de situatie komen dat we minder hebben terug te geven dan dat we hebben geleend. In dit geval zullen we de kwestie voorleggen aan de geldschieters. Wellicht zijn enkele welvarende geldschieters bereid het verlies op zich nemen. Mocht dit niet het geval zijn, dan zullen we het verlies eerst proberen op te vangen met de leningen afkomstig van de landbouwers zelf (€9.000,-). Mocht er hierna nog schuld overblijven dan komt het resterende bedrag evenredig (procentueel) voor rekening van de geldschieters. De verzekerde waardedaling (€9.000,-) is ongeveer twee procent van het streefbedrag (€500.000,-).
Het risico van ons project is aanzienlijk lager dan dat van een investeringsfonds dat handelt in landbouwgrond, aangezien zij (a) de kosten van het zoeken en kopen van grond moeten financieren uit winsten, en (b) rendement beloven. Zij hebben wel inkomsten in de vorm van pacht.

NB: We zien de herfinanciering-structuur ook als kracht. Elke 30 maanden zullen we een groot aantal mensen interesseren voor het project. En we zullen de kapitaalkrachtigen laten nadenken over hoe hun kapitaal mede de wereld structureert.

Waar leven jullie zelf van?

Het bestuur van de stichting gebeurd op geheel vrijwillige basis. Wij (het bestuur) verdienen ons geld momenteel elders; de stichting kost ons enkel geld. Zodra het eerste land gekocht is zullen de landbouwers van de opbrengsten van het land kunnen leven, aangezien ze geen pacht betalen zijn ze iets goedkoper uit dan hun collega-kleinschalige-tuinders (ongeveer €1.000,- à €2.000,- per jaar), daardoor kunnen ze minder efficiënt produceren, en daarvoor dragen ze zorg voor het grote stuk land dat is gereserveerd voor niet-mensen.

Stel ik leen geld aan Kapitaloceen, maar ik heb het toch plots nodig, voordat de 30 maanden voorbij zijn?

In de voorwaarden van de lening staat dat je deze lening tussentijds kunt doorverkopen. Iemand uit jouw omgeving geeft jou je geld, en als de termijn van 30 maanden voorbij is, krijgt diegene het geld terug van de stichting. De stichting zal proberen te helpen door andere geldschieters te benaderen, maar we kunnen niet beloven dat dit altijd lukt.

Waar kan ik nog meer informatie vinden?

In ons beleidsplan en op www.matsutake.nl. Je kunt ons ook altijd bellen, e-mailen of schrijven.


Heb je een andere vraag? Mail deze naar kapitaloceen@kapitaloceen.nl.